ارزیابی توسعه پایدار مناطق آزاد تجاری- صنعتی ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه ایوان کی، ایوان کی، ایران.

2 گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی مهندسی گلپایگان، دانشگاه صنعتی اصفهان، گلپایگان

3 گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم

چکیده

امروزه سازمان‌ها جهت کسب موفقیت‌ در محیط رقابتی نیاز به حرکت در مسیر اهداف توسعه پایدار دارند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل شاخص‌های توسعه پایدار مناطق آزاد ایران انجام می‌شود. بدین منظور شاخص‌های توسعه پایدار مناطق آزاد از دو بعد داخلی و خارجی و از سه جنبه؛ زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی و از روش دیمتل فازی مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرند. 8 نفر از خبرگان به پرسشنامه دیمتل به 44 شاخص داخلی و 24 شاخص خارجی پاسخ می‌دهند که با استفاده از نرم افزار متلب، کدنویسی داده‌ها انجام می‌شود و میزان رابطه هر شاخص با شاخص‌های دیگر و همچنین شدت تاثیرگذاری و تاثیرپذیری شاخص‌ها در دو بعد داخلی و خارجی بدست می‌آید. نتایج نشان می‌دهد که «تفکیک، جمع آوری، حمل و نقل، بازیافت، دفن زباله و دفع پسماندهای صنعتی»، بیشترین ارتباط را با سایر شاخص‌های داخلی دارد و «فرهنگ رعایت استاندارد ایمنی و زیست محیطی توسط شرکت‌های حمل و نقل و شرکت‌های گردشگری»، بیشترین ارتباط را با سایر شاخص‌های خارجی دارد. همچنین «تدوین و حمایت از سیاست‌های توسعه پایدار»، تاثیرگذارترین و «رضایتمندی گردشگران و مشتریان» تاثیرپذیرترین شاخص‌ داخلی است و نیز«آموزش توسعه پایدار جامعه محلی»، تاثیرگذارترین و «مشارکت گردشگران و مشتریان جهت عدم ایجاد آلودگی‌های زیست محیطی» تاثیرپذیرترین شاخص‌ خارجی است. از مهمترین نتایج این تحقیق می‌توان به شناسایی روابط بسیار پیچیده شاخص‌های توسعه پایدار مناطق آزاد، نمایش وضعیت شاخص‌ها از جهت روابط تاثیرگذاری و تاثیرپذیری و نحوه ارتباط شاخص‌ها از طریق رسم دیاگرام‌ پراکندگی و گراف‌های ارتباطی و علی اشاره نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessing the sustainable development of free trade-industrial zones in Iran

نویسندگان [English]

  • Mansour Jangizehi 1
  • Mohammad Reza Maleki 2
  • Ali Salmasnia 3
1 Ph.D candidate, Department of Industrial Engineering, University of Eyvanekey, Eyvanekey, Iran
2 Department of Industrial Engineering, Golpayegan Faculty of Engineering, Isfahan University of Technology, Golpayegan
3 Department of Industrial Engineering, Qom Faculty of Engineering, University of Qom
چکیده [English]

Today’s business leaders are seeking to achieve sustainable development in order to succeed in the competitive market. This study aims to identify and analyze the indicators associated with sustainable development in free zones. To accomplish this, both internal and external indicators from three aspects of environmental, economic and social ones are analyzed by Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) method. In this regard, we design a questionnaire with 44 internal and 24 external indicators and distribute it among eight experts. Using MATLAB software, the collected data are coded to represent the interdependency among the internal and external indicators. The results show that the separation, collection, transportation, recycling and disposal of industrial waste has the most relationship with the other internal indicators while the culture of compliance with the safety and environmental standards by transportation and tourism companies is mostly related to the other external indicators. Moreover, among the internal indicators, designing and supporting the sustainable development policies is the most influential indicator while the satisfaction of tourists and customers is the most influenced one. Furthermore, education system regarding the sustainable development to the local community is the most influential external indictor whereas the participation of tourists and customers in reducing the environmental pollution is the most influenced external indicator. Then, the complex relationships among both internal and external indicators are represented by cause-and-effect diagrams. Finally a scatter diagram is provided to evaluate the importance of the internal and external indicators and find the most critical one.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable development
  • free zones
  • influential & influenced
  • DEMATEL technique
  • fuzzy system
  • تاریخ دریافت: 01 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری: 29 مهر 1400
  • تاریخ پذیرش: 13 آذر 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 مهر 1401