اصول اخلاقی انتشار مقاله

منشور اخلاقی نشریه و مصادیق سوء رفتار در نشر

سیاست‌های اخلاقی این نشریه براساس اصول کمیته بین المللی اخلاق نشر (COPE) و رعایت منشور اخلاقی نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌باشد که تمامی نشریات دانشگاه شهید بهشتی به آنها متعهد هستند. نویسندگان، داوران، دبیران علمی و سردبیر هنگام همکاری با این نشریه باید این اصول اخلاقی را رعایت کنند. مشروح اصول کمیته بین المللی اخلاق نشر در اینجا در دسترس است.

 

وظایف و مسئولیت­‌های ناشر، سردبیر، دبیران علمی، داوران و نویسندگان

وظایف و مسئولیت‌های ناشر:

       ۱. این نشریه متعهد است که در رابطه با مقالات ارسال شده فقط براساس قضاوت‌های تخصصی و حرفه‌ای تصمیم‌­گیری نماید و از تصمیماتی بر پایه علایق شخصی بپرهیزد.
۲. این نشریه برای حفظ و صیانت از سوابق دانشگاهی و پژوهشی متعهد است.
۳. این نشریه رعایت اصول اخلاقی توسط سردبیر و دبیران علمی، هیات تحریریه و داوران را مورد کنترل قرار می‌دهد.
۴. این نشریه سرقت ادبی و تقلب و سوء رفتارهای احتمالی را مورد بررسی دقیق قرار می‌­دهد.
۵. این نشریه، اصلاحات، توضیحات و واپس‌گیری‌های لازم را در مواقع نیاز انجام خواهد داد.
۶. این نشریه در صورت اثبات هرگونه سوء رفتاری با آنها برخورد خواهد کرد.

 

 وظایف و مسئولیت‌های سردبیر و دبیران علمی:

           ۱. سردبیر و دبیران علمی این نشریه، مقالات ارسال شده را تا هنگام انتشار، محرمانه نگه می­‌دارند.
۲. تصمیمات موردنظر در رابطه با انتشار یا عدم انتشار یک مقاله، توسط سردبیر، دبیران علمی و داوران اتخاذ می‌شود.
۳. اصل بی­‌نامی داوران، توسط سردبیر و دبیران علمی این نشریه حفظ می‌شود.
۴. سردبیر و دبیران علمی این نشریه در صیانت علمی و تلاش برای رفع نیازهای علمی خوانندگان خود تلاش می‌­کنند.
۵. سردبیر و دبیران علمی این نشریه، سرقت ادبی و تقلب و کلاهبرداری‌های احتمالی را شناسایی کرده و در موارد نیاز، اصلاحات، توضیحات و واپس­گیری­‌ها و عذرخواهی‌ها را ارائه می‌دهند.
۶. سردبیر و دبیران علمی این نشریه، اطلاعات مقالات را برای افرادی غیر از نویسندگان، نویسنده­ مسئول و داوران فاش نمی‌­کنند.
۷. مقالات منتشر نشده، توسط سردبیر و دبیران علمی و یا اعضای دیگر برای مقاصد شخصی مورد استفاده قرار نخواهد گرفت.
۸. سردبیر، دبیران علمی، ویراستاران و هیئت تحریریه، اطلاعات مربوط به مقالات را برای کسی غیر از داوران و نویسندگان افشا نمی‌­کنند. رویه‌های اداری و رسمی باید برای حفظ محرمانه بودن فرایند ارزیابی تعیین شود. 
۹. به ­طور معمول، سه داور برای ارائه نظر در خصوص یک مقاله دعوت می‌­شوند. سردبیر به­ طور روزمره و عادی، کلیه ارزیابی‌ها را از لحاظ کیفیت، بررسی می­‌کند.
۱۰. سردبیر و دبیران علمی برای تضمین ارزیابی به ­موقع همه مقالات و پاسخ سریع به درخواست‌های نویسندگان در خصوص وضعیت ارزیابی، ظرف مهلت تعیین شده (حداکثر یک هفته پس از دریافت مقاله) نسبت به ارزیابی اولیه و انتخاب داوران اقدام می­‌کنند.  
۱۱. زمانی که سردبیر، شواهدی متقاعدکننده از داور مبنی بر نادرست بودن مفهوم یا نتیجه یک مقاله منتشر نشده دریافت می‌کند، مراتب را به­ سرعت به نویسنده اطلاع می‌­دهد. اگر شواهدی مشابه در خصوص یک مقاله چاپ شده ارائه شود، سردبیر نسبت به انتشار فوری یک اصلاحیه و بیان یادداشت‌های مرتبط به شکل مناسب اقدام می‌نماید.
۱۲. سردبیر نشریه، حسابرسی‌های سالانه در خصوص میزان پذیرش، فواصل انتشار، درصد مقالات ارسالی برای بازبینی و ارزیابی خارجی و سایر داده‌های عملکرد را بررسی می­‌کند. شاخص‌های عملکرد برای ارزیابی تحولات در بررسی و ارزیابی مقالات و فرآیندهای انتشار به­ کار گرفته شده و بدین ترتیب عملکرد مجله را بهبود می‌بخشند.
۱۳. مسئولیت پذیرش یا رد مقالات با سردبیر است. طی روند عادی و متداول این کار مستلزم نظر و توصیه داوران است؛ به هر حال، مقاله­‌هایی که به عقیده سردبیر و دبیران علمی کاملاً نامناسب هستند، ممکن است بدون ارزیابی داوران رد شوند.
۱۴. سردبیر و دبیران علمی از بررسی مقاله‌ای که تضاد منافع واقعی یا بالقوه برای آنها ایجاد می‌کند خودداری می‌کنند، تضادی که ناشی از روابط رقابتی، مشارکتی، مالی و سایر روابط و ارتباطات با هر نوع نویسنده، شرکت یا نهاد مرتبط با مقاله است.

 

 وظایف و مسئولیت‌های داوران:

                 ۱. نشریه یک فرایند ارزیابی مخفی دوطرفه را دنبال می‌کند که به­ موجب آن نویسندگان، داوران را نمی‌شناسند و برعکس. اگر داوری، هویت نویسنده یا نویسنده همکار را بشناسد، به­ طور طبیعی مشمول امتناع از ارزیابی مقاله می‌شود. داوران مسئولیت اجتناب از نوشتن، گفتن یا انجام دادن هر چیزی که می‌تواند هویت آنها را برای نویسنده روشن سازد، نیز بر عهده دارند.
۲. داوران این نشریه، با دبیران علمی برای تصمیم­‌گیری در رابطه با انتشار مقالات ارسال شده همکاری می‌­کنند و نظرات خود را برای تصمیم‌گیری در رابطه با انتشار یا عدم انتشار مقاله، ارائه می‌­دهند.  
۳. داوران دعوت شده به این نشریه، در محرمانه نگه داشتن مقالات ارسال شده تلاش می‌­کنند. داوران همتا ملزم به رعایت محرمانه نگه داشتن مقالات ارسال شده و عدم استفاده از اطلاعات آنان برای مقاصد شخصی هستند.
۴. نظرات داوران در رابطه با مقالات ارسال شده، فنی و تخصصی است.
۵. داوران، مقالاتی را که در آن­ها تعارض علایق با یکی از مؤلفین، شرکت­‌ها، یا مؤسسات وجود دارد را داوری نمی‌کنند. همچنین داوران تعارضات علایق را افشا نمی­‌کنند.
۶. امتناع و رد درخواست ارزیابی یک مقاله بر حسب زمان یا موقعیت (مثلا احساس عدم صلاحیت کافی برای قضاوت در مورد مقاله) ضروری و لازم است.
۷. به­ طور معمول، داوران از ارزیابی مقالاتی که از دید آنها مشمول تضاد منافع اعم از منافع مشترک، مالی، سازمانی و شخصی یا هر گونه ارتباط یا پیوندهای دیگر با شرکت‌ها، نهادها یا افراد مرتبط با مقالات است، امتناع می­‌کنند. داورانی که ممکن است دارای تضاد منافع در زمینه یک مقاله خاص باشند، آن تضاد را برای سردبیر مشخص و آشکار می‌­سازند تا در ادامه، سردبیر سطح مناسب مشارکت آنها را تعیین کند.
۸. داوران مقالات را به­ طور عینی، بی­‌طرف یا عادلانه و حرفه‌ای ارزیابی می‌­کنند و از سوگیری‌های شخصی در توصیه‌ها و قضاوت‌های خود اجتناب می­کنند.
۹. داوران به محرمانه بودن فرایند ارزیابی احترام گذاشته و در مورد مقاله با کسی غیر از سردبیر مجله صحبت نمی‌کنند و نیز اطلاعات مقاله را در اختیار کسی نمی­‌گذارند.
۱۰. داوران در ارزیابی‌ها و داوری‌های خود سریع عمل می‌کنند و تلاش می­‌کنند در سررسید زمانی تعیین شده (حداکثر یک ماه) داوری را انجام دهند.

 

 وظایف و مسئولیت‌های نویسندگان:

               ۱. نویسندگان باید مقالات را با نگارش صحیح و با اصطلاحات مناسب ارسال کنند.
۲. مقالات نباید در جای دیگری (بجز در قالب چکیده یا بخشی از یک سخنرانی، مقاله مروری، یا پایان­‌نامه) چاپ شده باشند یا توسط نشریه دیگری تحت بررسی باشند.
۳. نشریه یک فرایند ارزیابی مخفی دوطرفه (دوسو کور) را دنبال می‌کند که به موجب آن، نویسندگان، داوران را نمی‌شناسند و برعکس. نویسندگان باید به محرمانه بودن فرایند ارزیابی احترام گذاشته و هویت خود را برای داوران آشکار نسازند و برعکس. همچنین مقاله نباید حاوی هر گونه اطلاعات شناسایی نویسنده باشد، به­ طوری­ که داور بتواند نویسنده را شناسایی کند.
۴. نویسندگان نباید مقاله ارسالی خود (مشتمل بر مقالات و پیش­نویس‌های اولیه) را روی وب­سایت‌ها منتشر کنند؛ زیرا در وب­سایت‌ها، نویسندگان می‌توانند به ­راحتی توسط داوران شناسایی شوند.
۵. نویسندگان نباید افرادی را به ­عنوان داور پیشنهاد دهند که می‌دانند قبلاً مقاله یا نسخه قبلی آن را خوانده و پیشنهادهای خود را مطرح ساخته‌اند؛ زیرا به­ طور خودکار ناقض فرایند ارزیابی مخفی دوطرفه خواهد شد.
۶. نویسنده مسئول باید از رضایت دیگر نویسندگان شریک، برای ارسال مقاله به این نشریه مطمئن باشد و همه نویسندگان بیان شده در مقاله باید در کار پژوهش مساعدت و همکاری جدی داشته و در مقابل نتایج پاسخگو باشند.
۷. اعتبار و امتیاز نویسندگی یا تألیف، باید به نسبت مساعدت‌های بخش‌های مختلف تسهیم شود. نویسندگان باید مسئولیت و اعتبار کار را تقبل کنند که شامل اعتبار نویسندگی یا تألیف می‌باشد.
۸. نویسندگان باید از موسسه­‌ای که مقاله ارسال شده مربوط به آن است، کسب اجازه کرده باشند.
۹. نویسندگان باید به نشریه اجازه ویرایش صوری مقاله­ را برای خوانایی بیشتر بدهد.
۱۰. فرم تعهد اخلاقی باید به تایید نویسندگان برسد.
۱۱. در این نشریه‌ که از نوع دسترسی آزاد است، مؤلفان حق مالکیت مقاله خود را دارند اما در کنار آن به عموم افراد اجازه دانلود، چاپ و توزیع مقاله آنها داده می‌­شود.
۱۲. همه نویسندگان مقاله­ باید درخصوص انتخاب فردی به عنوان نویسنده مسئول، اتفاق نظر داشته باشند. نویسنده مسئول، فرایندهای بازنگری بعدی را پس از ارسال مقاله­ بر عهده می­‌گیرد.
۱۳. اگر نویسنده‌­ای یک اشتباه یا بی­‌دقتی مهم را در کار خود کشف کند، متعهد است تا مراتب را به­ سرعت به اطلاع سردبیر مجله رسانده و جهت بازبینی یا اصلاح مقاله همکاری کند. اگر نویسنده یا ناشر توسط شخص یا نهاد ثالث دریابند که کار انتشاریافته اشتباهی مهم و جدی دارد؛ نویسنده متعهد است تا به­ سرعت نسبت به بازبینی یا اصلاح مقاله یا فراهم‌­سازی شواهد برای سردبیر، دال بر صحت و درستی مقاله اصلی یا اولیه اقدام نماید.
۱۴. همه مقالات ارسال شده به این نشریه توسط نرم­ افزارهای سرقت ادبی مورد تحلیل قرار می­‌گیرد.
۱۵. تمامی نویسندگان باید پیش از ارسال مقاله، فرایند آماده‌­سازی و ارسال یک مقاله­ به این نشریه را مطالعه کنند.
۱۶. نویسندگان، مسئول نهایی محتوای کل مقاله ارسالی به نشریه هستند.
۱۷. نویسندگان باید یافته‌های خود را به­ طور کامل گزارش کنند و نباید داده‌هایی را که مرتبط با متن یا ساختار پرسش‌های پژوهش هستند، حذف کنند. نتایج باید صرف­ نظر از آنکه پیامدهای مورد انتظار را حمایت می‌کنند یا با آنها در تناقض هستند، گزارش شوند.
۱۸. مقاله باید حاوی جزئیات و منابع کافی باشد، به نحوی که امکان دسترسی سایر پژوهشگران به مجموعه داده‌های یکسان جهت تکرار پژوهش وجود داشته باشد.
۱۹. نویسندگان باید به ­طور معمول، نام دانشجو را به ­عنوان نویسنده همکار اصلی در مقالاتی که نویسندگان متعدد دارد و تا حد زیادی برگرفته از پایان­نامه یا رساله دانشجو است، فهرست کنند.
۲۰. نویسنده مسئول که مقاله را به مجله ارسال می‌کند، باید یک نسخه یا پیش‌­نویس مقاله را به همه نویسندگان همکار و مشترک ارسال و رضایت آنها را جهت ارسال مقاله به مجله و انتشار آن کسب کند.
۲۱. نویسندگان مسئولیت حفظ و حمایت از حریم خصوصی، کرامت انسانی، رفاه و آزادی مسائل انسانی شرکت­ کنندگان پژوهش را برعهده دارند. مقاله‌هایی که درگیر مسایل انسانی هستند (مطالعات میدانی، شبیه‌­سازی‌ها، مصاحبه­‌ها)، باید منطبق با الزامات آیین‌­نامه حقوق انسانی در دانشگاه نویسنده انجام گیرند.
۲۲. نویسندگان باید در تجدید­نظر و انجام اصلاحات مقاله سریع و مناسب عمل کنند. اگر نویسنده‌­­ای نمی‌تواند در سررسید زمانی تعیین شده (حداکثر یک ماه) عمل کند، باید هرچه زودتر با سردبیر برای تعیین مدت زمان بیشتر یا انصراف از فرایند ارزیابی تماس گیرد.
۲۳. مقالات هرگز نباید شامل داده‌­سازی و یا تحریف باشند. هنگامی­ که پژوهشگر در حقیقت مطالعه‌­ای را انجام نداده، اما نتیجه‌گیری و داده‌هایی را ارائه می­‌دهد و یا داده‌ها و نتایج حاصل از پژوهش خود را تغییر داده و دستکاری کرده است، داده‌­سازی و یا تحریف اتفاق افتاده است. 
۲۴. ثبت مقاله در سامانه نشریه چشم‌­انداز مدیریت صنعتی، با ارسال ایمیل به کلیه نویسندگان مقاله اطلاع داده می­‌شود؛ بدیهی است درج نام نویسندگان در مقاله به منزله نقش اساسی ایشان در تدوین مقاله است و همه نویسندگان مقاله در مورد اصالت اثر مسئول هستند. حق ارزیابی موارد سرقت علمی برای نشریه محفوظ است و تمامی مقالات ارسال شده به این نشریه توسط نرم ­افزارهای سرقت ادبی مورد بازبینی قرار می ­گیرند.

 

         سرقت علمی شکل­‌های گوناگونی دارد از جمله:

           الف. ثبت مقاله فردی دیگر به نام خود.
           ب. درج نام نویسندگان و پژوهشگرانی که در مقاله نقشی نداشته­ اند.
           ج. کپی‌برداری یا تکرار بخش‌های قابل ­توجهی از مقاله فردی دیگر (حتی اگر مقاله کپی‌شده مربوط به یکی از نویسندگان مقاله جدید باشد).
           د. طرح نتایج حاصل از پژوهش­‌های دیگران به نام خود.
           ه. چاپ مکرر مقاله توسط نویسنده‌­ای واحد در چند نشریه.
           و. بیان نتایج نادرست و خلاف یافته‌های علمی یا تحریف نتایج حاصل از پژوهش.
           ز. استفاده از داده‎‌های نامعتبر یا دستکاری شده در داده‌های پژوهش.
 

         موارد سرقت علمی، توسط مسئولان نشریه بررسی و برای حراست از اعتبار و زحمات دیگر پژوهشگران، بدون هیچ­گونه چشم‌پوشی با توجه به میزان سرقت علمی به شرح ذیل برخورد قانونی می‌شود:

  • مقاله رد خواهد شد و در صورت چاپ از روی سایت‌ها برداشته خواهد شد.
  • اسامی همه نویسندگان مقاله در سیاه‎نامه نشریه‌های دانشگاه شهیدبهشتی قرار خواهد گرفت.
  • از مراجع قضایی ذی‎صلاح پی‎گیری حقوقی خواهد شد.
  • طی یک نامه رسمی پرونده سرقت علمی با سایر دانشگاه‌ها و نشریه‌های داخلی و خارجی مرتبط به اشتراک گذاشته خواهد شد.
  • مراتب طی یک نامه رسمی به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)، دانشگاه‌ها، موسسه‌ها، نشریه‌ها و هر محلی که نویسندگان از امتیاز چاپ این مقاله استفاده کرده‌اند، اطلاع داده خواهد شد.