راهبردهای مقابله با فشار روانی و ویژگی‌های شخصیت در تعامل با فرسودگی شغلی کارکنان

نوع مقاله: علمی-

نویسنده

دکتری مدیریت، استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

فرسودگی شغلی در پاسخ به فشار روانی مزمن و بیشتر در حرفه‌های خدمات انسانی پدید می آید. از عوامل مهمی که می‌توانند بر فرسودگی شغلی اثر بگذارند، ویژگی‌های شخصیت و راهبردهای مقابله با فشار روانی است. به همین منظور پژوهش حاضر به بررسی نقش ویژگی‌های شخصیت و راهبردهای مقابله‌ای در فرسودگی شغلی کارکنان بانک صادرات شهر تبریز می‌پردازد. در این پژوهش که از نوع توصیفی - همبستگی است، با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای، 242 نفر از کارکنان بانک صادرات شهر تبریز انتخاب شده و با بهره‌گیری از پرسشنامه جمعیت‌شناختی، مقیاس فرسودگی شغلی مسلش، پرسشنامه شخصیتی پنج عاملی نئو و پرسشنامه راهبردهای مقابله‌ای لازاروس و فولکمن مورد آزمون قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از روش‌های آمار توصیفی و روش تحلیل رگرسیون چندگانه (همزمان) تحلیل گردید. نتایج پژوهش نشان داد که اکثریت کارکنان بانک (52/3%) از فرسودگی شغلی متوسطی برخوردارند و عامل شخصیتی نوروزگرایی و راهبرد مقابله‌ای هیجان‌مدار، پیش‌بینی کننده مثبت و عوامل شخصیتی برون‌گرایی و وظیفه‌شناسی پیش‌بینی‌کننده منفی فرسودگی شغلی کارکنان بانک می‌باشد. در خاتمه، مطالعه حاضر شواهدی برای یافته های قبلی در این زمینه است که ویژگی‌های شخصیت با فرسودگی شغلی رابطه معنا‌دار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Coping Strategies for chronic stress and Personality Characteristics with interaction of Job burnout

نویسنده [English]

  • N. Poursadegh
Assistant professor, Supreme National Defence University, Islamic republic of Iran
چکیده [English]

Job burnout is a syndrome that emergences as a response to chronic stress and mostly in human professional services. Among the main factors that affect on the job burnout, are personality characteristics and coping strategies to stress. In this regard, this study examines the role of personality characteristics and coping strategies in Tabriz Saderat Bank's staffs. In this correlation research, 242 Saderat Bank's Staffs selected in the form of cluster sampling and administered by Demographic Questionnaire, Maslash Burnout Scale, NEO- Five Factor Personality Inventory and Lazarus & Folkman Coping Styles Questionnaire. Data were analyzed by descriptive analysis methods and multiple regressions (simultaneous).The findings indicated that the most of Bank's staffs (%52/3) have moderate burnout. Neuroticism personality factor and emotional-focused coping strategy are positive predictors but extroversion and conscientiousness are negative predictors of Bank staff's job burnout. In sum, present study provided support to previous findings that there was significant relation between job burnout and personality characteristics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Job Burnout
  • personality characteristics
  • coping strategies
  • Saderat Bank's staffs
1. احمدی، س.ا.، عابدی، ر. (1386). بررسی میزان فشار روانی و فرسودگی شغلی اعضای هیات علمی دانشگاه اصفهان و رابطه آن با ویژگی های جمعیت شناختی، مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان، 4، 237- 252.
2. بیرامی، م.، هاشمی، ت.، قهرمان زاده، ع. (1387). بررسی رابطه سلامت روانشناختی و هوش هیجانی با فرسودگی شغلی در پرستاران شهر تبریز، پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه تبریز.
3. پروین، ل.ا.، جان، ا.ب. (1381). شخصیت: نظریه و پژوهش، کدیور، پ.، جوادی، م.ج.، تهران، انتشارات مؤسسه خدمات فرهنگی پویا.
4. پیامی بورسای، م. (1374). بررسی وضعیت حمایت های اجتماعی و ارتباط آن با فرسودگی شغلی پرستاران مراقبت های ویژه. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس تهران.
5. رستمی، ع.، نوروزی، ع.، زارعی، ع.، امیری، م.، سلیمانی، م (1387). بررسی رابطه فرسودگی شغلی و سلامت روان با نقش کنترل کنندگی جنسیت و تاب آوری در میان معلمین ابتدایی، فصلنامه سلامت کار ایران، 3 و 4، 75-68.
6. شولتز، د.، شولتز، س.ا. (1378). نظریه های شخصیت، سیدمحمدی، ی.، تهران، انتشارات ارسباران.
7. علوی، س.س.، جنتی فرد، ف.، داوودی، ع. (1388). بررسی و مقایسه سلامت روانی و فرسودگی شغلی در کارکنان و کارگران شرکت سایپا، ماهنامه مهندسی خودرو و صنایع وابسته، 6، 25- 21.
8. فیلیان، ر. (1371). بررسی میزان فرسودگی شغلی و ارتباط آن با روش های مقابله ای به کار گرفته شده توسط پرستاران بیمارستان های آموزشی شهر تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد پرستاری، دانشگاه تربیت مدرس تهران.
9. گروسی فرشی، م.ت. (1380). رویکردهای نوین در ارزیابی شخصیت (کاربرد تحلیل عاملی در مطالعات شخصیت)، تبریز، انتشارات جامعه پژوه.

10. Costa, P.T., Mc Crae, R.R (1992). Validation of the Five-Factor model of personality across instruments and observes, Journal of Personality and Social Psychology, 2, 81-90.
11. Decker PJ, Borgen FH.(2005). Dimensions of work appraisal: stress, strain, coping, job satisfaction, and negative affectivity. Journal of Counseling Psychology; 40(3): 470-78.
12. Denollet, J. (2003).Type D personality, cardiac events, and impaird quality of life, Eurpean Journal of cardiovascular Prevention and Rehabilitation, 2, 241-248.
13. Goddard R, Patton W, Creed P. (2004). The importance and place of neuroticism in predicting burnout in employment service case managers. Journal of Applied Social Psychology; 34(1): 282-96.
14. Kim, H.J., Shin, K.H., Swanger, N. (2009). Burnout and engagement: A comparative analysis using the Big Five personality dimensions, Journal of Hospitality Management, 2, 96-104.
15. Kim, H.J., Shin, K.H., Umbreit, W.T. (2007). Hotel job Burnout: The role of personality characteristics, Journal of Hospitality Management, 4, 421- 34.
16. Lazarus, RS, Folkman S. (1985). Coping and adaptation: The Hand book of Behavior. 2thed. New York: Gilford press; 224-35.
17. Leiter, M.P., Maslach, C. (1996). The impact of interpersonal environment on burnout and organizational commitment, Journal of Organizational Behavior, 9, 297-308.
18. Maslach, C., Jackson, S.E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behavior 7(2), 99- 113.
19. Mills, L.B., Huebner, E.S. (1998). A prospective study of personality characteristics, occupational stressors and burnout among school psychology practitioners, Journal of Business and Psychology, 4, 103-20.
20. Payne N.(2001). Occupational stressors and coping and determinations of burnout in female hospice nurses. Journal of Advanced Nursing; 33(3): 396-405.
21. Tokler, G. (2001).Personality and vocational behavior: a selective review of the literature, Journal of Vocational Behavior, 2, 114-23.