اندازه گیری رقابت پذیری بنگاه ها

نوع مقاله: علمی-

نویسندگان

1 استاد و عضو هیات علمی گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 عضو هیات علمی گروه مدیریت، واحد مبارکه، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

3 فارغ التحصیل رشته مدیریت بازرگانی گرایش تحول، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

در این پژوهش مدلی جهت اندازه­ گیری توان رقابت­ پذیری بنگاه­ ها ارائه شده است. برای این منظور مدل رقابتی پورتر با استفاده از فنون فرآیند تحلیل شبکه و منطق فازی توسعه داده شد. نیروهای پنج­گانه مدل ساختار صنعت پورتر که شامل تهدید تازه­ واردها، قدرت چانه ­زنی خریداران، قدرت چانه­ زنی تامین‌کنندگان، شدت رقابت بین بنگاه­ ها و تهدید کالاهای جایگزین هستند، به عنوان نیروهای اصلی رقابتی در نظر گرفته شده است. برای اندازه‌گیری هر یک از این عوامل، متغیرهایی در نظر گرفته شد و با استفاده از نظرات کارشناسان صنعت نوشیدنی­ ها و مدیران ارشد یک شرکت تولید نوشابه­ های ­گازدار، اهمیت این نیروها و عوامل آن‌ها در صنعت نوشیدنی­ های گازدار تعیین شد. مهمترین عامل تاثیرگذار بر شدت رقابت در بازار نوشیدنی­ های گازدار، قیمت کالاهای جانشین مشخص شد. در نهایت، با توجه به وضعیت شرکت مورد مطالعه، امتیاز رقابت ­پذیری آن تعیین گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measuring Firm’s Competitiveness

نویسندگان [English]

  • B. Ranjbarian 1
  • M.R. Mirahmadi 2
  • K. Zabihzadeh 3
1 Ph.D., Faculty Member of Isfahan University, Department of Management, Isfahan, Iran
2 Ph.D., Faculty Member of Islamic Azad University Mobarake Branch, Isfahan, Iran
3 MBA, Isfahan University, Isfahan, Iran
چکیده [English]

In this research, a model has been developed to measure the firm’s competitive power. The developed model is based on Porter's competitive model and using analytic network process and fuzzy logic techniques. The five forces of Porter’s industry structure model which are threat of potential entrants, bargaining power of buyers, bargaining power of suppliers, the intensity of competition among rivals and the threat of substitute products have been considered as the main competitive forces. Using experts and senior managers’ view in a carbonated beverage Company, the importance of studied forces and their determinant variables were found for Iranian carbonated beverage industry. The price of substitute products was determined as the most important factor, in Iranian beverage industry, which influence on firm’s competitiveness. Finally, considering the competitive situation of the studied company, its competitiveness score was determined.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Competitiveness
  • Porter's competitive model
  • Fuzzy logic
  • Analytic Network Process
1. آقازاده، هاشم؛ مهرنوش، مینا (1389). «مقیاس رقابت پذیری بانک های تجاری ایران با تاکید بر عملکرد بخش بین المللی». فصلنامه پژوهش های اقتصادی، سال دهم، شماره اول، 21-41.
2. آقازاده، هاشم؛ طبیبی، محمدرضا. (1386). «ماهیت رقابت پذیری: نگاهی چند بعدی». دانش مدیریت، شماره ٧٦ ، 139-158.
3. اکبری، مهدی؛ مهرگان، محمدرضا (1386). «استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی فازی به منظور انتخاب سبد پروژه سازمانی»، پنجمین کنفرانس بین المللی مهندسی صنایع. تهران، دانشگاه علم و صنعت ایران.
4. برارپور، کوروش؛ عراقی، مجتبی (1385). «تحلیل پویایی زیرساخت های رقابتی صنایع خودروسازی ایران با استفاده از رویکرد سیستمی». فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره ۳۹، 237-284.
5. حمیدی‌زاده، محمد رضا(1389). اقتصاد مدیریت پیشرفته، تهران: انتشارات حامی.
6. حمیدی‌زاده، محمد رضا(1391). برنامه ریزی استراتژیک و بلندمدت، تهران: سمت.
7. رحیمی، سمیه؛ عشقی، کوورش (1387). «تعیین ترکیب بهینة منابع انرژی ایران با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه ای»، فصل نامة مطالعات اقتصاد انرژی، شمارة 18، 123-160.
8. رزمی، جعفر؛ صادق عمل نیک، محسن؛ هاشمی، مهدی (1387). «انتخاب تأمین کننده با استفاده از تکنیک فرآیند تحلیل شبک های فازی»، نشریه دانشکده فین، دوره ۴۲، شماره ۷، ۹۳۵-۹۴6.
9. صحت، سعید؛ پریزادی، عیسی (1388). «به کارگیری تکنیک فرایند تحلیل شبکه ای در تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید (مطالعه موردی شرکت سهامی بیمه ایران)»، نشریه مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 2، 105 - 120.
10. صفری، حسین؛ اصغری زاده، عزت الله (1387). «اندازه گیری توان رقابتی شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران با استفاده از شبکه های بیزین». نشریه مدیریت صنعتی، دوره 1، شماره 1، 51 - 70.
11. عالم، اکبر؛ باقرزاده، محمد (1389). «مدل تصمیم گیری فرآیند تحلیل شبکه ای فازی برای گزینش تأمین کننده راهبردی». فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 5، 57-86.
12. مهرگان، محمدرضا؛ اصغری زاده، عزت الله؛ صفری، حسین (1387). «طراحی مدلی برای بررسی رقابت پذیری در سطح بنگاه با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاریافته (مطالعه موردی: شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران)». فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره ۴۶، 1-36.

13. Akimova, I. (1997). Marketing approaches and organization for marketing in Ukraine, Journal for East European Management Studies, 2(3), 237- 258.
14. Ambashta A., Momaya, K. (2002). Competitiveness of Firms: Review of Theory, Frameworks, and Models, Singapore Management Review, 26 (1), 45- 58.
15. Babaesmailli, M. Arbabshirani, B. & Golmah, V. (2012). Integrating analytical network process and fuzzy logic to prioritize the strategies – A case study for tile manufacturing firm. Expert Systems with Applications, 39(1), 925-935.
16. Chenga, E.W.L. & Lib, H. (2007). Application of ANP in process models: An example of strategic partnering, Building and Environment, 42(1), 278-287
17. Dagdeviren, M. & Yüksel. I. (2010). A fuzzy analytic network process (ANP) model for measurement of the sectoral competititon level (SCL), Expert Systems with Applications, 37, 1005–1014.
18. Liou, J.H. Tzeng, G.H. Tsai, C.Y. & Hsu, C.C. (2011). A hybrid ANP model in fuzzy environments for strategic alliance partner selection in the airline industry. Applied Soft Computing, 11(4), 3515-3524.
19. Mikhailov, L. (2000). A fuzzy programming method for deriving priorities in the analytic hierarchy process. Journal of Operational Research Society, 51, 341–349.
20. Oderanti, F.O. De Wilde, P. (2011), automatic fuzzy decision making system with learning for competing and connected businesses. Expert Systems with Applications, 38(12), 14574-14584.
21. Pace R.W. & Stephan E. G. (1996) Paradigms of competitiveness, Competitiveness Review, 6, 8-13.
22. Porter, M. & Miller, M. (1985). Competitive Advantage, New York: The Free Press.
23. Porter, M. (1990). The Competitive Advantage of Nations, New York: The Free Press.
24. Rivarda, S. Raymond, L. & Verreault, D. (2006). Resource-based view and competitive strategy: An integrated model of the contribution of information technology to firm performance. Journal of Strategic Information Systems, 15, 29–50.
25. Scott, B. (1989). Competitiveness: self-help for a worsening problem, Harvard Business Review, 6, 115-121.
26. Shurchuluu, P. (2002). National productivity and competitive strategies for the new millennium, Integrated Manufacturing Systems, 13 (6), 408- 414.
27. Yang Lee, C. (2009). Competition favors the prepared firm: Firms’ R&D responses to competitive market pressure, Research Policy, 38, 861–870.